Korkuluk Yükseklikleri ve İmar Yönetmeliği Hükümleri

Türkiye’de balkon, teras, merdiven ve rampa korkuluklarında minimum yükseklik ve maksimum boşluk ölçülerine ilişkin güncel mevzuat ve uygulama esaslarını bu rehberimizde bulabilirsiniz.

1. Yasal Dayanak – Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 38

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 38. maddesi, binalarda yapılması zorunlu korkuluklara dair esas hükmü getirir:

“Binalarda; balkon, teras, galeri boşluğu, sahanlıkların boş kenarları, 1’den fazla basamağı bulunan açık merdivenlerde ve rampalarda, döşeme kotundan itibaren en az 1.10 metre yüksekliğe kadar teknik gereklere uygun korkuluk yapılması mecburidir.”

“Korkuluklar düşme, kayma veya yuvarlanma gibi sebeplerle can güvenliğini tehlikeye atacak boşluklar içermeyecek şekilde düzenlenir. Boşluklarda, yük altındaki deformasyonlar dâhil, en fazla 0.10 m çapında geçişe izin verilir.”

İlgili madde, yalnızca yüksekliği değil; malzeme dayanımı, bağlantı güvenliği ve boşluk sınırlarını da kapsayarak tam bir güvenlik çerçevesi çizer.

2. Minimum Korkuluk Yüksekliği

• Asgari Yükseklik: 1,10 m (balkon, teras, merdiven, galeri, rampa)
• Uygulama Önerisi: 112–115 cm (imalat toleransı ve iskan güvencesi için ideal aralık)
• İstisna: Son kat teras parapetlerinin 1,10 m’si bina yüksekliğinden sayılmaz.

3. Korkuluk Boşluğu ve Aralık Standartları

Korkuluk sistemlerinde yalnızca yükseklik değil, düşey ve yatay boşluk/ara ölçüleri de hayati önemdedir, özellikle çocukların güvenliği açısından bu standartlara harfiyen uyulmalıdır:

• Alt Boşluk: ≤ 10 cm (bitmiş kotta; seramik, mermer vb. zemin kaplaması sonrası ölçülür)
• Dikey Çubuk Aralığı: ≤ 10 cm (100 mm küre geçiş testi)
• Yük Altında Esneme: Deformasyon dâhil ≤ 10 cm geçiş kuralı korunmalıdır.

4. Malzeme, Taşıyıcı ve Dayanım

• Malzeme Yapısı: Kırılmaz veya kırıldığında dağılmayan yapı (güçlendirilmiş metal, lamine cam vb.).
• Yatay Yük Taşıma Kapasitesi: ≥ 0,5 kN/m (yaklaşık 50 kg/m yatay kuvvet direnci).
• Bağlantı Noktaları: İnsan çarpması dâhil tasarım yüklerine tam dayanacak çelik ankraj ve profesyonel montaj.
• Dış Mekân Koruma: Sıcak daldırma galvaniz + fırın boya veya AISI 304/316 kalite paslanmaz çelik kullanımı.

6. SerMimar Uygulama Tavsiyesi

Uzun yıllara dayanan üretim ve saha montaj tecrübemiz ışığında SerMimar olarak önerdiğimiz standart değerler şöyledir:

• Bitiş Yüksekliği: 112–115 cm
• Alt Zemin Boşluğu: 8–10 cm
• Dikey Desen Aralığı: Maksimum 10 cm geçiş boşluğu
• Montaj Tipi: Kimyasal dübel (M10–M12) + ≥8 mm çelik ankraj plakası ile rijit bağlantı
• Malzeme Tercihi: Korozyona karşı galvaniz kaplı çelik veya dış ortam için AISI 304/316 paslanmaz çelik profil; cam uygulamalarında temperli lamine cam.

7. Uygulama ve Teknik Detaylar

7.1. Malzeme Seçimi

Ferforje veya Siyah Metal üretimlerde minimum 3 mm et kalınlığı kullanılmalı; korozyon direncini artırmak için mutlaka daldırma galvaniz ve üzerine iki kat elektrostatik boya önerilir. Paslanmaz çelikte ise iç mekanlarda AISI 304, deniz kıyısı ve agresif dış şartlarda AISI 316 tercih edilmelidir. Cam kullanılacaksa TS EN 12600 standartlarına uygun 8+8 mm lamine cam şarttır (tek temper cam güvenlik için yeterli değildir).

7.2. Montaj ve Ankraj

Betonarme zemine bağlantılarda kimyasal epoksi dübel ve kalın rijit taban plakası kullanılmalıdır; özellikle dönüş köşelerinde diyagonal rijitleme yapılarak sistemin salınımı engellenmelidir. Kaynaklı imalatlarda kaynak noktaları pürüzsüz taşlanıp sızdırmazlık kontrolü yapılmalıdır. Mermer üstü montajlarda paslanmaz dekoratif pabuç (mesnet) kullanılmalı, su izolasyonunu bozacak direkt mermer delme işlemlerinden kaçınılmalıdır.

7.3. Ölçü Kontrolü

Montaj sonrası alt boşluk bitmiş kotta (seramik üstü) 8–10 cm olarak doğrulanır. Üst küpeşte bitiş yüksekliği şerit metre ile her noktada 112–115 cm aralığında ölçülmelidir. Lazer kesim desen aralıkları veya dikey çubuk mesafeleri saha testinde 100 mm çapında bir test küresinin geçemeyeceği darlıkta olmalıdır.

7.4. Bakım ve Korozyon Kontrolü

Galvaniz altyapılı ürünlerde bile yıllık gözle pas kontrolü yapılmalı; boyalı yüzeylerin dış etkenlere bağlı çizilmelerine karşı periyodik olarak rötüş veya 3 yılda bir yenileme düşünülmelidir. Denizel (tuzlu) atmosferde AISI 316 paslanmaz ve sızdırmaz tam kapalı bağlantı detayları kullanılarak uzun ömür sağlanmalıdır.

Bu uygulama değerleri, 11.03.2020 tarihli Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği hükümleri ile TS 9111 ve TS EN 1991-1-1 teknik gerekliliklerine göre mimari ve mühendislik standartları doğrultusunda derlenmiştir. (Kaynaklar: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, TS 9111, BYKHY, Eurocode 1, İSG Düzenlemeleri)